دکتر محمد اسماعیل علیپور، مدیرکل پیشگیری و سلامت روان بنیاد شهید و امور ایثارگران در ارتباط با عوارض ناشی از  ( پی. تی. اس. دی) با پایگاه خبری حیات، به گفتگو پرداخت که بخش دوم آن را در ادامه می خوانید:   داروهای تجویز شده چه مدتی مصرف می شوند؟   بیماری های روانی نیازمند درمان های دارویی و غیر دارویی گاه تا آخر عمر است، در فرهنگ عمومی باور اشتباه مبنی بر عدم مصرف این داروها وجود دارد، در حالی که اگر این داروها مصرف نشود، باعث تشدید بیماری و اختلال در روند درمان می شود، گاهی لازم است، عزیز جانباز تا آخر عمر از این داروها استفاده کند و درکنار ان از خدمات مشاوره، روان درمانی و مددکاری بهره ببرد، در صورت بهبود بیماری، کاهش و یا قطع دارو باید تحت نظر پزشک و تیم درمان انجام شود.   آیا درمان های صورت گرفته در کشوربا کشورهای دیگر برابری می کند؟   در زمینه خدمات دارویی و مشاوره و روان درمانی خیلی جلوتر از دیگر کشورها هستیم در کشورهای دیگر چون هزینه های هنگفتی بابت این درمان ها اخذ می شود برخی امکان استفاده ا زاین خدمات را پیدا نمی کنند. البته در زمینه بعضی خدمات در حوزه توانبخشی کشورهای دیگر پیشرو می باشند. باید در نظر داشت که فقط درمان صرف نمی تواند تاثیر مثبت داشته باشد بلکه مجموعه ای از درمان های دارویی و غیر دارویی مثل اموزش اردوهایی تفریحی نمایش درمانی بررنامه های معنویت درمانی توجه به مسایل معیشتی و مجموعه ای از فاکتورها می تواند در بهبود حال این ها کمک کند.   ایا هر بیماری و یا اختلال روانی که در رزمندگان 8 سال دفاع مقدس ایجاد شود ریشه در جنگ دارد؟   خیر، گاهی در عزیزانی که در جنگ شرکت کرده اند مشکلات روانی به وجود می آید که هیچ ارتباطی به جنگ ندارد یا اساس ژنتیکی دارد و یا علت بروز ان حادثه ای غیر از جنگ است، بنابراین پس از بررسی پرونده پزشکی و روانی ایشان، پزشکان کمیسیون پزشکی متوجه می شوند و درصد جانبازی اعصاب و روان به ان ها تعلق نمی گیرد.معمولا علایم تروما از زمان حادثه و جنگ و یا مدت کوتاهی پس از ان قابل تشخیص است و بروز پیدا می کند.   چه عواملی تشدید کننده این اختلال است؟   باید خانواده و جامعه برای تعامل با این عزیزان آموزش دیده و با علایم آن آشنا باشند تا باعث تشدید بیماری نشوند، وقتی همسران یا فرزندان بدانند، علایم چیست کمتر آسیب می بینند و بیشتر به بهبود کمک می کنند، یکی از این علایم بیش برانگیختگی است، یعنی با ایجاد شرایطی که شاید برای دیگران عادی به نظر برسد به اصطلاح از کوره در می روند و رفتارپرخاشگرانه ای را در پیش می گیرند یا ممکن است ایجاد یک صدای بلند که می تواند صدای بلند تلیزیون باشد یا صدای افتادن یا شکستن ظرفی در خانه باشد، آن ها را از کنترل خارج کند و حتی باعث ضرب و شتم می شود، اگر ما با این رفتار و بیماری آشنا نباشیم ممکن است این رفتار پرخاشگرانه را به حساب عصبی بودن یا بداخلاقی ایشان بگذاریم در حالی که این عزیزان بیمار هستند.    آموزش و آگاهی می تواند، بسیار در این زمینه مثمر ثمر باشد، ما نیز تاکیدمان را بر آموزش اعضای خانواده گذاشته ایم، ولی باز هم تاکید می کنم تعامل و نشست و برخاست با این عزیزان کار آسانی نیست به همین دلیل آموزش تاب آوری جزء اولیت آموزشی به خانواده ها و به ویژه همسران این عزیزان است. پس مهمترین عامل، ناآگاهی خانواده و فرزندان از علایم و رفتارهایی است که در آستانه بروز واکنش های حاصل از بیماری برای جانباز عزیز رخ می دهد. شرایط فیزیکی و تغذیه چه تاثیری بر این بیماری دارد.   برخی شرایط فیزیکی هم ممکن است، تاثیراتی داشته باشد، اما نمی توان به همه یک توصیه یکسان داشت، البته شرایط نامساعد یا گرمای زیاد ممکن است، عاملی برای بیش برانگیختگی باشد، ولی می دانیم، به هرحال شرایط خوب زندگی و محیط برای هر شخصی تاثیر مثبت دارد، اما ما باید اولویت را درنظر بگیریم به عنوان مثال کسی که نتوانسته تعامل خوبی با همسر و فرزندانش داشته باشد، مسلما شرایط اب و هوایی عالی هم نمی تواند تاثیر آنچنانی روی ایشان بگذارد.   مشاوره های درمانی بلافاصله پس ازحادثه یا جنگ چه تاثیری بر ایجاد این تروما می گذارد؟   هر قدر مداخلات دارویی و غیر دارویی سریعتر انجام شود، احتمال مزمن شدن بیماری کمتر است، بنابراین اعزام گروه های روان درمانی و بهداشت درمانی پس از هر حادثه تلخ و ناگوار می تواند از تشدید این بیماری جلوگیری کند، ولی خب تحمیل جنگ سه سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی روی داد و شرایط به گونه ای نبود که بتوان از مشاوره درمانی برای کاهش ابتلا به این بیماری بهره گرفت، آن زمان نه امکانات بود و نه این موضوع اولویت داشت، اما در اولین فرصت ما اقدام به احداث بیماستان های روانی و ایجاد گروه های روان درمانی برای آغاز روند درمان این عزیزان کردیم.   تعداد جانبازان اعصاب و روان در کشور چقدر است؟   ما حدود 215 هزار جانباز داریم که درصدی از بیماری های اعصاب و روان ناشی از (پی تی اس دی) را دارند که ممکن است یک افسردگی ساده تا یک بیماری روانپزشکی شدید را در بر گیرد.   مصاحبه از  طاهره ساعدی